काठमाडौँः भोटेकोशी हिमबाढीमा परी मृत्यु भएकाको शव तत्काल सनाखत हुन नसकेका कारण वैज्ञानिक प्रमाण राखी जमिनमुनि सुरक्षित व्यवस्थापन गर्न थालिएको छ । मृत मानव अङ्गलाई ‘बेवारिसे’ मानेर अन्त्येष्टि गर्न लागिएको नभई शवसँग सम्बन्धित सबै प्रमाण सुरक्षित गरेर भविष्यमा आफन्तले पहिचान गर्न सक्ने गरी जमिनमुनि सुरक्षित व्यवस्थापन गर्न थालिएको जनाइएको छ ।
कतिपय शव सग्लो अवस्थामा नरहेका, केही कुहिन थालेका र ठुलो सङ्ख्यामा शव फेला परेपछि अस्पताल तथा अस्थायी शवगृहमा राखिरहन कठिन र थप असुरक्षित हुने भएकाले कानुनी तथा अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास अनुसार आवश्यक प्रमाण सुरक्षित गरेर शव व्यवस्थापनको प्रक्रिया अघि बढाइएको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ । नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता, प्रहरी नायब महानिरीक्षक अविनारायण काफ्लेले प्रत्येक शवको तस्बिर, हुलिया, शरीरमा रहेका विशेष चिह्न, फरेन्सिक विवरण र डिएनए नमुना सुरक्षित राखी व्यवस्थापन मात्र गर्न लागिएको स्पष्ट पारे । उनले भने, “शवको व्यवस्थापन भनेको तत्काल हटाउने वा अन्तिम संस्कार गर्ने होइन । भविष्यमा आफन्तले सनाखत गर्न सक्ने गरी प्रत्येक शवका वैज्ञानिक प्रमाण सुरक्षित राखेर जमिनमुनि सुरक्षित व्यवस्थापन गर्न लागिएको हो ।” उनले शव फेला परेको स्थान, अवस्था र छुट्टै कोड नम्बरसमेत अभिलेख राखिने भएकाले बर्सौंपछि पनि आफन्तले दाबी गरेमा वैज्ञानिक परीक्षणमार्फत सनाखत गरी बुझाउन सकिने बताए । यस्तो अभ्यास अन्य विकसित मुलुकमा पनि रहेको उनको भनाइ छ ।
प्रवक्ता काफ्लेका अनुसार ‘पहिचान नभएका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापन (पहिलो संशोधन) निर्देशिका, २०८३’ बमोजिम जिल्ला सुरक्षा समितिको निर्णय गरी यस्तो व्यवस्थापन गरिएको हो । त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालका फरेन्सिक विशेषज्ञ डा.गोपाल चौधरीका अनुसार बाढीबाट ल्याइएका धेरै शव क्षतविक्षत र कुहिएको अवस्थामा रहेकाले पहिचान गर्न कठिन भइरहेको छ । शवलाई लामो समयसम्म शीतभण्डारणमा राख्न पनि सम्भव नहुने उनले बताए । शिक्षण अस्पतालको शवगृहमा सामान्य अवस्थामा करिब १५० शव राख्न सकिने र धेरै शव राख्दा थप असुरक्षित हुने बताउँदै जमिनमुनि सुरक्षित रूपमा शवको व्यवस्थापन गर्ने अभ्यास वैज्ञानिक दृष्टिले पनि उचित मानिन्छ, यस्तो प्रयास विकसित मुलुकमा पनि रहेको उनले बताए । यो खबर आज प्रकाशित गोरखापत्र दैनिकबाट लिइएको हो ।
