न प्रचारको भोक, न पदको लोभ ! प्रधानमन्त्री बालेन शाहका सल्लाहकार कुमार बेनको फरक कार्यशैलीले पुरानो राजनीतिक वृत्तमा बढायो चासो
इटहरीः नेपाली राजनीतिमा परिवर्तनको बहस नयाँ होइन। हरेक निर्वाचनमा नयाँ आश्वासन, नयाँ अनुहार र नयाँ प्रतिबद्धता सार्वजनिक हुँदै आएका छन्। तर, सत्तामा पुगेपछि पुरानै प्रवृत्ति दोहोरिने गरेको भन्दै नागरिक तहमा निराशा र असन्तुष्टि बढ्दै गएको छ। यही राजनीतिक पृष्ठभूमिमा प्रधानमन्त्री बालेन शाह र उनका सल्लाहकार कुमार बेनको कार्यशैलीलाई एउटा नयाँ राजनीतिक प्रयोगका रूपमा हेरिन थालेको छ।
परम्परागत राजनीतिक संस्कार, शक्ति प्रदर्शन र प्रचारमुखी गतिविधिभन्दा फरक शैली अपनाउन खोजिरहेको यो टिमले सिंहदरबारभित्र काम गर्ने तौरतरिकामै परिवर्तन ल्याउन खोजेको चर्चा छ। विशेषगरी प्रधानमन्त्री बालेन शाहको राजनीतिक दृष्टिकोणलाई कार्यान्वयनयोग्य योजनामा रूपान्तरण गर्न सल्लाहकार कुमार बेनले पर्दापछाडि रहेर भूमिका निर्वाह गरिरहेको बताइन्छ।
कुमार बेनको चर्चा उनको सार्वजनिक उपस्थिति वा सञ्चारमाध्यममा देखिने सक्रियताका कारणभन्दा पनि उनको सादा जीवनशैली, कम बोल्ने र काममा केन्द्रित रहने स्वभावका कारण हुने गरेको छ। व्यक्तिगत रूपमा सुविधा र अवसरको अभाव नभए पनि मुलुकको राजनीतिक अवस्था, भ्रष्टाचार, कुशासन र युवा पलायनले उनलाई चिन्तित बनाएको बताइन्छ।
उनको प्राथमिकता व्यक्तिगत राजनीतिक लाभभन्दा देशको आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरणलाई केन्द्रमा राख्ने रहेको निकटवर्तीहरूको भनाइ छ। यही सोचका कारण उनी बालेन शाहको नेतृत्वमा अघि बढिरहेको राजनीतिक तथा विकास अभियानसँग जोडिएका हुन्।
प्रचारभन्दा परिणाममा विश्वास गर्ने कार्यशैली
नेपाली राजनीतिमा नेताहरूको लोकप्रियता मापन गर्ने एउटा प्रमुख आधार सार्वजनिक भाषण, सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यममा देखिने उपस्थिति बन्ने गरेको छ। तर कुमार बेनको कार्यशैली यसभन्दा फरक रहेको चर्चा छ।
उनी अनावश्यक प्रचार, सार्वजनिक प्रशंसा र पदको आकर्षणभन्दा कामको परिणामलाई प्राथमिकता दिन चाहन्छन्। राजनीतिक वृत्तमा उनको यही मौन र योजनामुखी कार्यशैलीलाई नयाँ पुस्ताको राजनीतिक संस्कारसँग जोडेर हेर्ने गरिएको छ।
प्रधानमन्त्री बालेन शाहको राजनीतिक छवि र जनअपेक्षालाई बलियो बनाउँदै देश निर्माणको अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन उनले रणनीतिक तथा परामर्शदाताको भूमिका निर्वाह गरिरहेको बताइन्छ।
यद्यपि, कुनै पनि राजनीतिक नेतृत्वको सफलता एक व्यक्तिको सल्लाह वा सीमित टिमको सक्रियताले मात्र सम्भव हुँदैन। त्यसका लागि स्पष्ट नीति, सक्षम प्रशासन, पारदर्शी निर्णय प्रक्रिया र संस्थागत जवाफदेहिताको आवश्यकता हुन्छ।
युवा पलायन रोक्ने र स्वदेशमै अवसर सिर्जना गर्ने लक्ष्य
नेपालको सबैभन्दा गम्भीर चुनौतीमध्ये एक हो—युवा जनशक्तिको तीव्र विदेश पलायन। रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र सुरक्षित भविष्यको खोजीमा दैनिक हजारौँ नेपाली विदेशिने अवस्था छ।
विमानस्थलमा आफ्ना सन्तानलाई बिदाइ गरेर फर्किने आमाबुबाको पीडा र स्वदेशमै भविष्य नदेखेर विदेशिन बाध्य युवाको मनोविज्ञानलाई परिवर्तनको प्रमुख आधार बनाउनुपर्ने सोच यो टिमसँग जोडिएको बताइन्छ।
कुमार बेनको प्राथमिकतामा स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने, उत्पादनमूलक अर्थतन्त्र निर्माण गर्ने, युवालाई उद्यमशीलतासँग जोड्ने र देशभित्रै भविष्य देख्न सक्ने वातावरण बनाउने विषय रहेको चर्चा छ।
तर यी लक्ष्य पूरा गर्न भावनात्मक प्रतिबद्धता मात्र पर्याप्त हुँदैन। उद्योगमैत्री वातावरण, लगानीको सुरक्षा, सीप विकास, कृषि आधुनिकीकरण, पर्यटन प्रवर्द्धन र निजी क्षेत्रसँगको सहकार्य आवश्यक हुन्छ। सरकारले यस्ता विषयमा ठोस उपलब्धि हासिल गर्न सके मात्रै युवा पलायन रोक्ने अभियानले सार्थकता पाउनेछ।
सिंहदरबारको पुरानो संयन्त्रः परिवर्तनको मुख्य चुनौती
बालेन शाह नेतृत्वको नयाँ कार्यशैलीका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती राज्यको पुरानो प्रशासनिक संरचना बन्न सक्ने देखिन्छ।
सरकारको नेतृत्व परिवर्तन हुँदैमा प्रशासनिक संस्कार तत्काल परिवर्तन हुँदैन। वर्षौंदेखि जरा गाडेर बसेका प्रक्रियागत ढिलासुस्ती, राजनीतिक प्रभाव, स्वार्थ समूहको दबाब र निर्णय कार्यान्वयनमा देखिने कमजोरीले नयाँ योजनाहरूलाई समेत प्रभावित पार्न सक्छन्।
यही कारण सिंहदरबारभित्र नयाँ सोच र पुरानो प्रशासनिक अभ्यासबीच संघर्ष हुन सक्ने विश्लेषण गरिन्छ।
नयाँ योजनाहरू गोप्य र व्यवस्थित ढंगले तयार पारेर कार्यान्वयन गर्न खोज्दा सरकारी निकायभित्रबाटै सूचना बाहिरिने सम्भावना पनि एउटा चुनौतीका रूपमा उठ्ने गरेको छ। विशेषगरी भ्रष्टाचार, अनियमितता र संगठित स्वार्थ समूहविरुद्ध अनुसन्धान तथा कारबाही अघि बढाउँदा संवेदनशील सूचना चुहावट हुनु गम्भीर विषय हो।
यदि सरकारी संयन्त्रभित्रबाटै अनुसन्धानसँग सम्बन्धित सूचना अनधिकृत रूपमा बाहिरिने अवस्था छ भने त्यसले अनुसन्धानको प्रभावकारिता कमजोर बनाउनुका साथै दोषीलाई प्रमाण नष्ट गर्ने वा कारबाहीबाट उम्किने अवसर दिन सक्छ।
यद्यपि, सूचना चुहावटमा को संलग्न छ भन्ने विषय प्रमाण र निष्पक्ष छानबिनबाट मात्र स्थापित हुनुपर्छ। कुनै कर्मचारी वा प्रहरी अधिकारीमाथि आशंकाकै आधारमा दोषारोपण गर्नु उचित हुँदैन।
राज्यका गोप्य सूचना सुरक्षित राख्ने, प्रशासनिक अनुशासन कायम गर्ने र जिम्मेवार अधिकारीलाई जवाफदेही बनाउने विषयमा सरकारले स्पष्ट मापदण्ड लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
पुराना राजनीतिक शक्तिका लागि नयाँ चुनौती
नेपाली राजनीतिमा लामो समयदेखि स्थापित दल र नेताहरूको कार्यशैलीप्रति नागरिक तहमा असन्तुष्टि देखिँदै आएको छ। भ्रष्टाचार, नातावाद, कृपावाद, राजनीतिक नियुक्ति र सार्वजनिक स्रोतको दुरुपयोगका आरोपले परम्परागत राजनीतिक नेतृत्वप्रति प्रश्न उठ्ने गरेका छन्।
यस्तो अवस्थामा बालेन शाहको नेतृत्व र कुमार बेनजस्ता सल्लाहकारहरूको फरक कार्यशैलीले नयाँ राजनीतिक सम्भावनाको बहसलाई अगाडि बढाउन सक्छ।
तर पुरानो राजनीतिक संस्कारको विकल्प बन्ने दाबी गर्ने नेतृत्वले आफूलाई पनि पारदर्शिता, जवाफदेहिता र कानुनी शासनको कसौटीमा उभ्याउन सक्नुपर्छ। आलोचनालाई शत्रुता ठान्ने होइन, नागरिकको प्रश्नलाई सुधारको अवसरका रूपमा लिन सक्नुपर्छ।
नयाँ राजनीति भनेको पुराना अनुहार विस्थापित गर्नु मात्रै होइन, निर्णय गर्ने तरिका, सार्वजनिक स्रोत परिचालन गर्ने संस्कार र नागरिकप्रतिको जिम्मेवारीमा परिवर्तन ल्याउनु पनि हो।
परिणामले मात्र प्रमाणित गर्नेछ नयाँ प्रयोगको सफलता
बालेन शाह र कुमार बेनको सहकार्यले रातारात नेपालको मुहार बदल्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न अहिले नै टुंग्याउन सकिँदैन। देश निर्माण दीर्घकालीन प्रक्रिया हो। यसका लागि राजनीतिक इच्छाशक्ति, संस्थागत सुधार, आर्थिक अनुशासन र नागरिक सहभागिता आवश्यक पर्छ।
तर परम्परागत राजनीतिक लाभ र व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यवहारमा देखाउन सकियो भने त्यो आफैँमा सकारात्मक सुरुवात हुन सक्छ।
कुमार बेनको मौन कार्यशैली, बालेन शाहको नेतृत्व र नयाँ पुस्ताको परिवर्तनप्रतिको अपेक्षाबीचको सहकार्य कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुरा आगामी दिनका निर्णय र उपलब्धिले निर्धारण गर्नेछन्।
विशेषगरी भ्रष्टाचार नियन्त्रण, सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सुधार, रोजगारी सिर्जना, लगानीमैत्री वातावरण र प्रशासनिक जवाफदेहितामा देखिने परिणामले यो टिमको वास्तविक क्षमता मापन गर्नेछ।
अन्ततः देशलाई आवश्यक व्यक्ति पूजा होइन, विधिको शासन हो। कुनै एक व्यक्ति वा समूहप्रतिको अन्धसमर्थन होइन, कामको निष्पक्ष मूल्यांकन हो। यदि बालेन–कुमार बेनको सहकार्यले राज्य संयन्त्रलाई पारदर्शी, जवाफदेही र परिणाममुखी बनाउन सक्यो भने नेपाली राजनीतिमा नयाँ अध्यायको सुरुवात हुन सक्छ।
किनकि राजनीतिक परिवर्तनको वास्तविक अर्थ सिंहदरबारमा अनुहार फेरिनु मात्र होइन, सिंहदरबारबाट जनताले पाउने सेवामा परिवर्तन देखिनु हो।




















