इटहरीः जाडो मौसम सुरु भएसँगै कोशी प्रदेशकै प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित सुनसरी र धनकुटाको सीमावर्ती क्षेत्र भेडेटारमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको चहलपहल बढ्न थालेको छ। विशेषगरी नेपालका विभिन्न जिल्लासँगै भारतका बिहार र पश्चिम बंगाललगायत राज्यबाट पर्यटकहरू भेडेटार पुग्न थालेका छन्।
समुद्री सतहबाट करिब १ हजार ४ सय ३० मिटरको उचाइमा रहेको भेडेटार पूर्वी नेपालको लोकप्रिय पहाडी पर्यटकीय गन्तव्य हो। तराईको गर्मीबाट छोटो दूरीमै पुग्न सकिने, चिसो मौसम, प्राकृतिक सौन्दर्य, हिमाली तथा पहाडी दृश्यावलोकन र शान्त वातावरणका कारण भेडेटार आन्तरिक पर्यटकको रोजाइमा पर्दै आएको छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा भारतीय पर्यटकको आगमनसमेत बढ्दै गएको व्यवसायीहरू बताउँछन्। भारतको बिहार र पश्चिम बंगालका विभिन्न शहरबाट सडकमार्ग हुँदै छोटो समयमा पुग्न सकिने भएकाले भेडेटार भारतीय पर्यटकका लागि पनि आकर्षक गन्तव्य बन्दै गएको छ। सीमावर्ती क्षेत्रबाट परिवारसहित घुम्न आउने, समूहमा भ्रमण गर्ने तथा सप्ताहन्त बिताउन आउने भारतीय पर्यटकको संख्या बढ्दो क्रममा रहेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
पर्यटक बढेसँगै लगानी पनि बढ्दै
पर्यटकको आगमनमा वृद्धि भएसँगै भेडेटारमा होटल तथा पर्यटन व्यवसायमा निजी क्षेत्रको लगानीसमेत बढ्दै गएको छ। विगतमा सीमित होटल तथा सामान्य प्रकृतिका पर्यटन व्यवसायमा निर्भर रहेको भेडेटारमा पछिल्लो समय आधुनिक सुविधासहितका होटल तथा रिसोर्ट थपिएका छन्।
पर्यटकको बदलिँदो रुचि र सेवाको मागलाई सम्बोधन गर्न विभिन्न स्तरका होटल, रिसोर्ट तथा रेस्टुरेन्ट सञ्चालनमा आएका छन्। तीनतारेदेखि उच्चस्तरीय होटल तथा रिसोर्टसम्मका संरचना निर्माण तथा सञ्चालनको क्रम बढेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा परिचित होटल ब्रान्डहरूका शाखा तथा स्तरीय पर्यटन पूर्वाधार भित्र्याउने प्रयाससमेत भइरहेका छन्।
यसले भेडेटारको पर्यटन व्यवसायलाई परम्परागत घुमफिरको गन्तव्यबाट व्यवस्थित पर्यटन केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने सम्भावना बढाएको पर्यटन व्यवसायीहरू बताउँछन्।
साहसिक पर्यटनको नयाँ आकर्षण
भेडेटारमा पछिल्लो समय प्राकृतिक सौन्दर्यमा आधारित पर्यटनसँगै साहसिक पर्यटनका पूर्वाधारसमेत थपिँदै छन्। स्काई वाकलगायतका नयाँ पर्यटकीय संरचनाले भेडेटारको आकर्षण थप बढाएका छन्।
यस्ता पूर्वाधारले विशेषगरी युवापुस्ता र नयाँ अनुभव खोज्ने पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्राकृतिक दृश्यावलोकनसँगै मनोरञ्जन तथा साहसिक गतिविधिको अवसर उपलब्ध हुन थालेपछि भेडेटारमा पर्यटक बसाइको अवधि बढाउनसमेत सहयोग पुग्ने व्यवसायीहरूको विश्वास छ।
दशैँ–तिहारदेखि छठसम्म पर्यटकको रोजाइ
नेपालीहरूको प्रमुख चाडपर्व दशैँ, तिहार तथा छठको समयमा भेडेटारमा पर्यटकको चाप अझ बढ्ने गरेको छ। लामो बिदाको अवसर पारेर परिवार, साथीभाइ तथा विभिन्न समूहमा घुम्न निस्कने नेपालीका लागि भेडेटार प्रमुख रोजाइमा पर्ने गरेको छ।
कोशी प्रदेशका इटहरी, धरान, विराटनगर, दमक, बिर्तामोडलगायतका शहरसँगै प्रदेशबाहिरबाट समेत पर्यटक भेडेटार पुग्ने गरेका छन्। विशेषगरी छोटो बिदामा लामो यात्रा गर्न नपर्ने र एकैपटक प्राकृतिक वातावरणको आनन्द लिन सकिने भएकाले भेडेटार ‘छोटो दूरीको गन्तव्य’का रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।
विद्यार्थीहरूका शैक्षिक तथा मनोरञ्जनात्मक भ्रमण, सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाका कर्मचारीहरूको भ्रमण, पारिवारिक घुमघाम र व्यवसायीहरूको ‘रिफ्रेसमेन्ट’ यात्राका लागि पनि भेडेटार लोकप्रिय छ।
व्यवसायीका लागि ‘रिफ्रेसमेन्ट डेस्टिनेसन’
पूर्वी नेपालका प्रमुख व्यापारिक शहरमा व्यस्त रहने व्यवसायीहरू छोटो समयका लागि आराम र मनोरञ्जन गर्न भेडेटार पुग्ने गरेका छन्। धरानबाट छोटो दूरीमा तथा इटहरी, विराटनगरलगायतका शहरबाट सहज रूपमा पुग्न सकिने भएकाले एक वा दुई दिनको भ्रमणका लागि भेडेटार उपयुक्त गन्तव्य बनेको हो।
यहाँबाट देखिने हरियाली पहाड, तराईका फाँट, सूर्योदय तथा सूर्यास्तका दृश्य, चिसो मौसम र शान्त वातावरणले पर्यटकलाई आकर्षित गर्दै आएको छ। मौसमअनुसार बादलले पहाड ढाक्ने दृश्यदेखि खुलेको मौसममा टाढासम्म देखिने भू–दृश्यले भेडेटारको प्राकृतिक आकर्षणलाई थप जीवन्त बनाउँछ।
स्थानीय अर्थतन्त्रमा पर्यटनको प्रभाव
भेडेटारमा पर्यटकको आगमन बढेसँगै होटल तथा रेस्टुरेन्ट व्यवसाय मात्र नभई स्थानीय उत्पादन, यातायात, कृषि तथा अन्य साना व्यवसायमा समेत सकारात्मक प्रभाव परेको छ।
स्थानीयस्तरमा उत्पादन हुने तरकारी, फलफूल, दुग्धजन्य पदार्थ, स्थानीय परिकार तथा हस्तकलाका सामग्रीको बजार विस्तारमा समेत पर्यटनले सहयोग पुर्याएको छ। होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात, गाइड तथा अन्य पर्यटनसम्बन्धी व्यवसायमार्फत स्थानीय युवाका लागि रोजगारीका अवसर सिर्जना भइरहेका छन्।
भेडेटारको पर्यटन विकासले आसपासका नाम्जे, ध्वजे, राजारानी, धनकुटा बजारलगायतका क्षेत्रलाई समेत जोडेर पर्यटन सर्किट निर्माण गर्न सकिने सम्भावना देखिएको छ। एउटै गन्तव्यमा सीमित नराखी आसपासका प्राकृतिक, सांस्कृतिक, धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थललाई जोड्न सके पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउन सकिने पर्यटन क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।
पूर्वाधार र व्यवस्थापनमा अझै ध्यान आवश्यक
पर्यटकको संख्या बढ्दै गएसँगै भेडेटारमा पूर्वाधार र व्यवस्थापनको चुनौती पनि थपिँदै गएको छ। पर्यटकको चापअनुसार पार्किङ, सडक, खानेपानी, फोहोर व्यवस्थापन, सार्वजनिक शौचालय, ट्राफिक व्यवस्थापन तथा अन्य आधारभूत पर्यटन पूर्वाधारलाई थप व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
त्यस्तै, पर्यटकको बढ्दो चापलाई धान्न सक्ने गरी प्राकृतिक वातावरण संरक्षण, स्थानीय संस्कृति र मौलिकताको जगेर्ना तथा दिगो पर्यटन विकासमा समेत ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।
प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै आधुनिक पर्यटन पूर्वाधार थपिँदै गएको भेडेटारलाई व्यवस्थित ढंगले विकास गर्न सके कोशी प्रदेशकै मात्र नभई पूर्वी नेपाल र सीमावर्ती भारतीय राज्यका पर्यटकका लागि समेत दीर्घकालीन आकर्षणको केन्द्र बनाउन सकिने सम्भावना छ।
पर्यटकको बढ्दो आगमन, निजी क्षेत्रको लगानी र नयाँ पर्यटकीय पूर्वाधारको विस्तारले भेडेटारलाई प्रकृति, साहसिक पर्यटन, पारिवारिक घुमघाम र छोटो दूरीको ‘रिफ्रेसमेन्ट डेस्टिनेसन’ का रूपमा थप स्थापित गर्ने आधार तयार गरिरहेको छ।
