सुनिल कार्की
नेपालको राजनीतिक इतिहासमा कम्युनिस्ट आन्दोलन एउटा यस्तो रोचक गाथा हो, जसले विश्व इतिहासको उल्टो धार समातेर आफ्नो शक्ति विस्तार गर्यो। २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा जब सोभियत संघको विघटनसँगै विश्वभरि कम्युनिस्ट विचारधारा रक्षात्मक बनिरहेको थियो, ठ्याक्कै त्यही समयमा नेपालमा भने यो शक्ति जनमानसमा अभूतपूर्व विश्वास आर्जन गर्दै थियो। २०१५ सालको निर्वाचनमा केवल ४ सिटबाट सुरु भएको यो यात्रा, २०५१ मा पहिलो दल बन्दै २०७४ र २०७९ सम्म आइपुग्दा सत्ताको निर्णायक शक्ति बनिरह्यो। विश्वमा कम्युनिस्टहरू खुम्चिँदै गर्दा नेपालमा भने जनताले यसलाई सामाजिक न्याय र समृद्धिको सच्चा पहरेदारका रूपमा विश्वास गरेर काँधमा बोकिरहे।
तर, आज त्यो ऐतिहासिक भरोसाको जग नराम्ररी डगमगाएको छ। निर्वाचनका पछिल्ला परिणामहरूले स्पष्ट संकेत गरेका छन्— नेपाली जनताले कम्युनिस्ट पार्टीहरूलाई फेरि एकपटक सच्चिने 'अन्तिम मौका' दिएका छन्। यो चेतावनीयुक्त अवसर हो। यदि नेतृत्वले अहिले पनि जनताको मनस्थितिलाई पढ्न सकेन र आफ्ना कमजोरीहरू सुधारेन भने, यो 'सच्चिने' अवसर 'सक्किने' यात्राको सुरुवात बन्न सक्छ।
अहिलेको मुख्य समस्या पार्टीभित्र मौलाउँदै गएको निषेध र प्रतिशोधको राजनीति हो। वैचारिक बहसलाई किनारा लगाइएको छ र एउटै व्यक्ति पटक-पटक अवसरको केन्द्रमा हाबी भइरहने 'सिन्डिकेट' संस्कार हाबी भएको छ। भूगोलमा कहिल्यै नदेखिएका, जनताको सुखदुःखमा कहिल्यै सामेल नभएका 'अलोकप्रिय' व्यक्तिहरू केन्द्रको आर्शिवादका भरमा सिधै टिकट लिएर चुनावमा ओर्लिन्छन्। अर्कोतिर, वर्षौँदेखि संगठनका लागि रगत-पसिना बगाउने र भूगोलमा भिजेका इमानदार कार्यकर्ताहरूलाई षड्यन्त्रपूर्वक पाखा लगाइन्छ। यही निषेधको राजनीतिले गर्दा नै कार्यकर्ता र जनतामा तीव्र आक्रोश पैदा भएको हो।
कार्यकर्ताहरू हिजो झैँ आज पनि जनतासँगै छन्, तर सत्ता र शक्तिको मादमा रहेका नेताहरू र भुइँतहका कार्यकर्ताबीचको दूरीले एउटा ठूलो खाडल निर्माण गरिदिएको छ। जनता 'जनार्दन' हुन् र उनीहरूको अभिमतलाई सम्मान गर्नुको अब विकल्प छैन। पदलोलुपता, आन्तरिक फुट र व्यक्तिगत स्वार्थको घिनलाग्दो खेलले गर्दा नै आज कम्युनिस्ट आन्दोलन रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको हो।
अबको बाटो भनेको पद र अहंकारलाई त्यागेर पुनः जनतासँगको सम्बन्धलाई जीवित बनाउनु नै हो। पार्टीभित्रको निषेध र प्रतिशोधको राजनीति अन्त्य गर्दै भूगोलमा काम गर्ने कार्यकर्ताको मूल्यांकन र सम्मान हुन जरुरी छ। अब बन्ने सरकारलाई रचनात्मक सहयोग गर्दै विकास र समृद्धिको एजेन्डामा आफूलाई उभ्याउनु नेतृत्वको मुख्य दायित्व हो।
याद राखौँ, इतिहासले सधैँ मौका दिँदैन। आजको परिणाम एउटा ऐना हो, जसमा नेतृत्वले आफ्नो वास्तविक अनुहार हेर्नुपर्छ। अबको विकल्प भनेको कि त इमानदारीपूर्वक सच्चिने हो, होइन भने इतिहासको कालखण्डबाट सक्किने हो। जनताले दिएको यो अन्तिम मौकालाई उपयोग गर्दै कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई पुनर्जीवन दिने कि विसर्जनतर्फ धकेल्ने? यसको जवाफ अब भाषणमा होइन, नेतृत्वको आचरण र व्यवहारमा देखिनुपर्छ ।
